picie alkoholu w ciąży, alkoholowy zepsół płodowy, alkohol a ciąża, leczenie uzależnień, ośrodek wsparcie

Alkoholowy zespół płodowy, czyli skutki spożywania alkoholu w ciąży

W dzisiejszym szumie informacyjnym bardzo trudno jest ustalić ponad wszelką wątpliwość, które zalecenia dotyczące zdrowia są słuszne, a które należy włożyć między bajki. Alkohol ma swoich zwolenników i przeciwników, a zdania na temat tego, czy można spożywać go okazjonalnie w trakcie ciąży, są podzielone. Jak podejść do tego tematu, by nie zaszkodzić dziecku? Czy przyszłe mamy mogą od czasu do czasu sięgnąć po kieliszek wina?

Kiedy kobieta zachodzi w ciążę, zewsząd zaczyna słyszeć rady na temat tego, jak powinna się odżywiać oraz dbać o zdrowie. Nagle to, co je i pije, przestaje być jej prywatną sprawą. Każdy ma coś do powiedzenia na temat jej postępowania, a poszczególne opinie często bywają ze sobą sprzeczne. Do tego wszystkiego dochodzi złe samopoczucie i trudności z wprowadzaniem gwałtownych zmian dotyczących stylu życia.

Jak w każdej sprawie, również w przypadku zdrowego odżywiania w ciąży warto zachować umiar. Oczywiście, są potrawy, które należy czasowo odstawić, jednak przyszła matka jest przecież normalną osobą: ma własne preferencje smakowe i zachcianki oraz prawo do przyjemności. Nie można dać się zwariować, a kilka kostek czekolady czy frytek z pewnością nie zaszkodzą ani kobiecie, ani jej dziecku. Istnieją jednak takie produkty, których spożywanie w trakcie ciąży może okazać się tragiczne w skutkach. Należy do nich alkohol, który niejednokrotnie staje się przyczyną alkoholowego zespołu płodowego.

Kiedy przyszła matka pije alkohol, spożywa go również jej nienarodzone dziecko. Choć to stwierdzenie wielu osobom wydaje się banalne i przesadzone, w rzeczywistości jest w stu procentach prawdziwe. Alkohol jest substancją, która bez najmniejszego problemu przedostaje się przez łożysko do organizmu płodu. Ten zaś nie jest jeszcze dostatecznie rozwinięty, by poradzić sobie z trucizną. Skutkiem bywa uszkodzenie mózgu oraz zahamowanie prawidłowego wzrostu.

picie alkoholu w ciąży, alkoholowy zepsół płodowy, alkohol a ciąża, leczenie uzależnień, ośrodek wsparcie

Alkoholowy zespół płodowy (FAS – Fetal Alkohol Syndrome) stanowi wynik spożywania alkoholu przez przyszłą matkę. Niestety, nie da się określić dawki „procentów”, która byłaby bezpieczna dla płodu. Dzieci matek pijących okazjonalnie mogą prezentować jedynie część objawów FAS lub mieć wszystkie symptomy, ale o mniejszym nasileniu.

Wśród typowych objawów FAS znajdują się:

– niski wzrost oraz małogłowie;

– kłopoty z koordynacją ruchową, nieprawidłowości związane z układem kostno-mięśniowym oraz problemy z czuciem głębokim (np. brak bólu w przypadku złamania kończyny);

– dysmorfie twarzy (twarz bywa płaska, szeroka i niesymetryczna, krótki i zadarty nos, szeroki rozstaw oczu, słabo zaznaczona rynienka podnosowa lub jej brak, duża odległość między nozdrzami a górną wargą, obfite brwi i rzęsy, nisko osadzone, czasem zniekształcone uszy);

– małe pole widzenia oraz słaba pamięć wzrokowa;

– problemy ze słuchem;

– opóźniona nauka mówienia;

– nadwrażliwość lub przeciwnie, brak wrażliwości na ból;

– nieprawidłowa budowa wątroby, serca, nerek, narządów płciowych;

– problemy z pamięcią i uczeniem się;

– nadpobudliwość;

– agresja, napady złości;

– niedostosowanie społeczne oraz zaburzenia zachowania;

– lękliwość i skłonność do depresji;

– podwyższona skłonność do uzależnień.

Dzieci, młodzież i dorośli cierpiący na alkoholowy zespół płodowy często są wycofani, lękliwi oraz zamknięci w sobie. Bardzo często obserwuje się występowanie problemów szkolnych, ucieczki z domu, konflikty z prawem, a w starszym wieku bezrobocie i bezdomność. Często są to osoby zależne od innych, przyjmujące rolę ofiary lub prześladowcy. Niejednokrotnie występuje również depresja, samookaleczanie się, a nawet skłonności samobójcze.

Zdarza się również, iż dziecko prezentuje jedynie część z wymienionych wyżej symptomów. W takiej sytuacji można stwierdzić występowanie jednego z następujących problemów:

– alkoholowy efekt płodowy (FAE – Fetal Alkohol Effect),

– poalkoholowe zaburzenia układu nerwowego (ARND – Alkohol Related Neurodevelopmental Disorder),

– uszkodzenie płodu spowodowane alkoholem (FARC – Fetal Alkohol Related Conditions),

– wady wrodzone spowodowane alkoholem (ARBD – Alkohol Related Birth Defects).

Wystąpienie zaburzeń oraz ich nasilenie zależne są od kilku czynników. Po pierwsze: im więcej i częściej kobieta pije, tym większe straty zdrowotne odczuje jej dziecko. Inną kwestią jest okres ciąży, w którym odbywa się spożywanie alkoholu – każdy trymestr ma odmienne zadania i uwarunkowania, a co za tym idzie, nieprawidłowości mogą mieć inny charakter. Kolejną kwestią, na którą warto zwrócić uwagę, jest styl życia matki oraz korzystanie z innych używek. Na zwiększenie prawdopodobieństwa wystąpienia poważnych wad mają wpływ również błędy dietetyczne, stres, niedożywienie, palenie papierosów oraz przyjmowanie leków.

Warto zaznaczyć, że zmiany w funkcjonowaniu oraz rozwoju organizmu płodu spowodowane przez używanie alkoholu przez matkę w ciąży są nieodwracalne. Oznacza to, że pozornie niewinny błąd czy słabość mogą mieć fatalne skutki obejmujące całe życie dziecka. W tym kontekście należy zastanowić się, czy napoje wyskokowe są nam w tym okresie naprawdę potrzebne. Dobrostan kobiety z pewnością jest bardzo istotny, jednak nigdy nie powinien całkowicie przesłaniać kwestii zdrowia i życia dziecka.