Ośrodek Wsparcie, Dorosłe Dzieci Alkoholików

DDA – Dorosłe Dzieci Alkoholików

Dorośli, którzy wychowywali się w dysfunkcyjnej rodzinie  z problemem alkoholowym stanowią bardzo duży odsetek Polskiego społeczeństwa. Są to osoby, których dzieciństwo było bardzo trudne, pozbawione dziecięcej radości i beztroski. Wkraczają oni w dorosłe życie z bagażem doświadczeń, który często ma wpływ na ich zachowania i dalsze losy. Część z dorosłych dzieci alkoholików sama popada w uzależnienie, część związuje się z osobami uzależnionymi a znaczna większość ma mniej lub bardziej nasilone objawy syndromu DDA. Niestety, pomimo tego, że problem choroby alkoholowej jest coraz bardziej powszechny to placówek, które pomagają dzieciom osób uzależnionych w dalszym ciągu nie jest dużo. Wiele osób cierpiących na syndrom DDA nie zdaje sobie sprawy z silnego związku przeżyć z dzieciństwa z niepowodzeniami dorosłego życia.

Objawy syndromu DDA

Dzieciństwo przeżyte w ciągłym stresie i lęku, przemoc fizyczna i psychiczna obecna w rodzinie, traumatyczne doświadczenia oraz brak prawidłowych wzorców zachowań wyniesionych z domu sprawia, iż syndrom DDA objawia się w prawie każdej dziedzinie życia dziecka alkoholika, od stanu psychicznego po tworzenie relacji z innymi osobami. Symptomy, które świadczą o obecności tego zaburzenia to przed wszystkim:

– lęk i niechęć przed zmianami,

– niska samoocena i poczucie własnej wartości,

– silna potrzeba akceptacji i obawa przed odrzuceniem,

– występowanie silnych lecz często nieuzasadnionych lęków,

– trudności w budowaniu relacji z innymi osobami,

– brak równowagi psychicznej,

– depresja, zaburzenia snu,

– poczucie winy, wstydu

– ukrywanie emocji.

Ośrodek Wsparcie, Dorosłe Dzieci Alkoholików

Role przyjmowane przez DDA

Z powodu alkoholizmu w rodzinie, role zostają zaburzone. Dziecko w tym momencie nie może zachowywać się jak dziecko w normalnie funkcjonującej rodzinie, przyjmuje role, które bardzo często są ponad ich możliwości. Robią to, aby pomóc przetrwać rodzinie, aby w jakimś stopniu przywrócić równowagę w życiu rodziny, która została zawahana przez uzależnienie rodzica. Są wyróżnianie 4 podstawowe role, przyjmowane przed dzieci alkoholików:

  1. „Bohater rodziny” – jest to zazwyczaj rola przyjmowana przez najstarsze dziecko. Rodzice zazwyczaj skupiają się w pełni na uzależnieniu, przez co nie wypełniają swoich obowiązków wynikających z funkcji rodzica i osoby dorosłej. Bohater bierze na siebie te zadania, wykonując je świetnie i w ten sposób traci dzieciństwo. Często staje się oparciem dla rodzica, rodzicem dla młodszego rodzeństwa, podporządkowuje swoje życie innym. Na zewnątrz taka osoba wydaje się być nad wyraz odpowiedzialna, samodzielna i opanowana podczas gdy w rzeczywistości czuje się ona nieszczęśliwa, odrzucona i bezwartościowa. Przyspieszone dorastanie sprawia, iż taka osoba ma silną potrzebę kontroli przy jednoczesnym niskim poczuciu wartości, co mocno rzutuje na jej dorosłe życie.

  2. „Dziecko maskotka” – czasami określane również jako błazen. Osoba ta stara się zrobić wszystko, aby rozładować napiętą atmosferę panującą w domu a także odwrócić uwagę od problemów. W sytuacjach stresowych zaczynają żartować, wygłupiać się i za wszelką cenę poprawić wszystkim humor. Często przez takie zachowania są traktowane tak, jakby nie rozumiały co się wokół nich dzieje. Osoby te nie potrafią w dojrzały sposób radzić sobie w kryzysowych sytuacjach, dlatego jako osoby dorosłe często postrzegane są jako infantylne, skupiające całą uwagę na sobie i niedojrzałe. W rzeczywistości jednak są one cały czas zestresowane, pełne lęku i niepewne.
  3. „Kozioł ofiarny” – są to osoby, które starają się choć na chwilę odwrócić uwagę od faktycznego problemu czyli uzależnienia, stwarzając problemy zastępcze. Jako dziecko często miewa problemy w szkole, źle się uczy, sprawia problemy wychowawcze, sięga po używki, jest aroganckie. W ten sposób skupia na sobie uwagę, rodzice często odreagowują negatywne emocje na nim. Wbrew pozorom jest to podobna rola do „bohatera”, z tym że kozioł ofiarny bierze na siebie odpowiedzialność za negatywny obraz rodziny, skupiają negatywną uwagę na sobie. Osoba, która przyjęła taką rolę często wydaje się być nieodpowiedzialna, bezczelna, sprawiająca same problemy i wyizolowana. Wewnątrz jednak odczuwa ona złość, zazdrość, ale także lęk, osamotnienie i brak wsparcia.
  4. „Dziecko niewidzialne”– zwane też dzieckiem zagubionym lub cieniem. Jest to dziecko, które na sytuacje stresowe reaguje wycofaniem. Nie konfrontuje się z trudnymi sytuacjami i emocjami, często zamyka się we własnym świecie. Rodzice przestają zwracać uwagę na takie dziecko, poświęcając swoją uwagę problemom, w szkole i otoczeniu zamknięte w sobie i ciche dziecko również nie zwraca na siebie uwagi. Taka osoba staje się wyizolowana również w życiu dorosłym, nie posiada umiejętności interpersonalnych czy wyrażania swoich emocji.

Są to tylko podstawowe role, czasami zdarza się, że zostają one połączone. Wtedy w zależności od sytuacji dziecko wciela się w inną rolę. Niezależnie jednak od przyjętej funkcji, dorastanie w rodzinie z problemem alkoholowym jest bardzo ciężkie i ma ogromy wpływ na życie dorosłe. Dorosłe dzieci alkoholików nie radzą sobie ze swoimi emocjami, brakuje im pozytywnych wzorców, często odczuwają silny strach, gniew i samotność. Nie potrafią budować relacji z innymi osobami, zazwyczaj mają również ogromne problemy z własną tożsamością. Przyjęta rola i cechy z niej wynikające stają się „zewnętrznym ja”, przez co w konsekwencji prawdziwa tożsamość dziecka zostaje wyparta. Problemy te rzutują na dorosłe życie, ponieważ DDA często nie potrafią odnaleźć swojej prawdziwej tożsamości, ponieważ nigdy jej tak naprawdę nie miały szansy zbudować.

Ośrodek Wsparcie, Dorosłe Dzieci Alkoholików

Terapia syndromu DDA

Niestety, często dzieci alkoholików zdają sobie sprawę z problemu dosyć późno. Zazwyczaj na terapię lub do grupy wsparcia trafiają osoby po 30 roku życia. Nie jest jednak za późno aby pracować z taką osobą i jej pomóc. Początkowo terapia ma na celu doprowadzenie do wybaczenia i pogodzenia się z własną przeszłością. Osoba ta musi zdać sobie sprawę, że na to co miało miejsce w jej dzieciństwie nie ma już żadnego wpływu, jednak może pracować nad swoim obecnym losem. Podczas terapii osoba zaczyna na nowo budować swoją tożsamość i uczy radzić sobie ze swoimi emocjami. Pracuje również nad tworzeniem relacji i radzeniem sobie w sytuacjach społecznych. Nie wszyscy, którzy wychowywali się w rodzinie z problemem alkoholowym cierpią na syndrom DDA. Niektórzy są w stanie zrozumieć swoje emocje i panować nad nimi i funkcjonować w normalny, zdrowy sposób. W takich przypadkach terapia nie jest potrzebna. Jednak dorosłe dzieci alkoholików, które odczuwają skutki swojej przeszłości muszą przełamać swój lęk i poszukać pomocy, aby ich życie powróciło do normalności i przynosiło im satysfakcję.