farmakologiczne leczenie uzależnień od alkoholu

Farmakologiczne leczenie alkoholizmu

Podstawową metodą leczenia uzależnień jest odpowiednio dobrana psychoterapia. Nie oznacza to jednak, że nie można jej wspomagać – bardzo dobrze sprawdza się również łączenie jej z mityngami AA oraz farmakoterapią. Na czym polega ta ostatnia?

Alkoholizm jest bardzo poważną i niełatwą do wyleczenia chorobą. Psychiatrzy od lat próbują znaleźć sposób, który zagwarantuje sukces terapeutyczny w jej przypadku. Wiele dotychczas stosowanych metod wykazywało skuteczność, jednak powodowało znaczne efekty uboczne. Inne wiążą się ze sporymi niedogodnościami lub okazują się być pomocne jedynie w niektórych przypadkach. Choć lekarze i naukowcy nie ustają w staraniach, wciąż nie dysponujemy idealnym narzędziem, które pozwoliłoby nam rozwiązać problem uzależnień. Musimy więc radzić sobie za pomocą metod, które znamy. Do najczęściej stosowanych i najskuteczniejszych z nich należą psychoterapia indywidualna, terapia grupowa, spotkania wspólnoty Anonimowych Alkoholików oraz leczenie farmakologiczne.

Pierwszymi metodami, po które sięgają terapeuci, są psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym, psychoedukacja oraz treningi rozmaitych zdolności i umiejętności. Niestety, efekty osiągane w ten sposób nie zawsze są zadowalające. Niektórzy pacjenci mimo usilnych starań wykazują poważne trudności w utrzymywaniu abstynencji i doświadczają cyklicznych nawrotów. Czasami zły stan zdrowia alkoholika wyklucza powolne wychodzenie z nałogu i wymaga szybkiego odstawienia substancji psychoaktywnych. Psychoterapia może się okazać niewystarczająca także w sytuacji, gdy uzależnienie współwystępuje z innymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak depresja, schizofrenia lub choroba afektywna dwubiegunowa. W takich okolicznościach psycholog i psychiatra mogą dojść do porozumienia i uznać, że pacjent wymaga również zastosowania odpowiednio dobranych leków. Oczywiście, nie ma „cudownego” środka, który zadziałałby w przypadku każdej osoby – farmaceutyki dobierane są indywidualnie, z uwzględnieniem historii choroby, wzorca picia, trybu codziennego funkcjonowania, celów terapii, a także ogólnego stanu zdrowia psychicznego i somatycznego alkoholika. Obecnym trendem jest zwracanie się przede wszystkim w kierunku środków, które zmniejszają głód alkoholowy oraz przymus picia, a także ograniczają nagradzające działanie tej substancji.

W dniu dzisiejszym w Polsce możemy spotkać się z kilkoma lekami stosowanymi wspomagająco w terapii alkoholizmu. Najbardziej znanym jest disulfiram. Jest to najstarszy lek, który wiąże się z największą liczbą szkodliwych skutków przyjmowania i jest najgorzej tolerowany – z tego powodu stosuje się go jedynie w przypadku niepowodzenia terapii za pomocą pozostałych leków. Mechanizm działania disulfiramu opiera się na wywołaniu strachu przed niepożądanymi konsekwencjami spożycia alkoholu. Uzyskuje się je poprzez blokadę dehydrogenazy aldehydu octowego, czyli enzymu zaangażowanego w trawienie alkoholu. Kiedy osoba przyjmująca disulfiram sięgnie po kieliszek, mierzy się z kumulacją szkodliwego aldehydu octowego, czyli tzw. reakcją disulfiramowa. Wiąże się ona z objawami takimi jak: wzmożona potliwość, przyspieszenie pracy serca, uderzenia gorąca, zaczerwienienia twarzy i oczu, nudności, wymioty, zawroty i bóle głowy oraz uczucie niepokoju. Bardzo rzadko zdarza się nawet, że gwałtowna reakcja organizmu prowadzi do śmierci pacjenta.

farmakologiczne leczenie alkoholizmu

Odpowiedzią na opisaną wyżej, nieco przestarzałą metodę leczenia, są nowoczesne leki takie jak akamprozat. Jest to substancja, której działanie opiera się na wpływaniu na pracę mózgu: hamowaniu aktywności receptorów układu GABA-ergicznego oraz aktywowaniu komórek nerwowych układu glutaminergicznego. W wyniku uzależnienia od alkoholu równowaga między tymi dwoma układami zostaje zachwiana, a działanie leku polega na jej przywróceniu. Dzięki temu zachowywanie abstynencji jest dla pacjenta łatwiejsze. Dodatkową zaletą akamprozatu jest mała liczba skutków ubocznych oraz interakcji z innymi lekami.

Kolejnym nowoczesnym środkiem stosowanym w farmakoterapii alkoholizmu jest naltrekson. Jego oddziaływanie na układ opioidowy można scharakteryzować jako wypieraniu endorfin, które wydzielają się pod wpływem spożycia alkoholu. W ten sposób picie staje się mniej przyjemne i nie wywołuje euforii, a co za tym idzie, spada motywacja do poszukiwania i spożywania alkoholu, a także zmniejsza się głód alkoholowy. Lek ten stosunkowo rzadko stosowany jest w celu osiągnięcia pełnej abstynencji – zwykle jego zadaniem jest zredukowanie intensywności picia.

Ostatnim lekiem stosowanym w terapii choroby alkoholowej jest nalmefen. W przeciwieństwie do dwóch nowoczesnych środków opisanych powyżej, ten lek nie jest stosowany stale, a jedynie okazjonalnie – w dniach, w których pacjent ocenia ryzyko nawrotu jako wysokie. Substancja ta również oddziałuje na układ opioidowy i prowadzi do zmniejszenia potrzeby picia alkoholu. Gdyby jednak doszło do jego spożycia, nie należy obawiać się skutków ubocznych, ponieważ substancje te nie wykazują interakcji ze sobą nawzajem.