Ośrodek Wsparcie - Terapia leczenia uzależnień

Jak wygląda terapia uzależnień? Trudności w pokonywaniu choroby

Uzależnienie jest niezwykle podstępną i trudną do przezwyciężenia chorobą, wpływającą zarówno na fizyczne, jak i społeczne oraz emocjonalne życie pacjenta. Aby terapia tego zaburzenia okazała się skuteczna, musi koncentrować się na wszystkich tych sferach, a także na mechanizmach psychologicznych, które podtrzymują patologiczne zachowanie.

Leczenie większości chorób rozpoczyna się od poszukiwań właściwej placówki dysponującej odpowiednim sprzętem oraz fachowym personelem – znalezienie jej stanowi połowę sukcesu. Alkoholizm czy narkomania są pod tym względem nietypowe. Trudności w ich przezwyciężeniu zaczynają się już na etapie motywacji do zwrócenia się o pomoc. Nałogi podtrzymywane są przez szereg mechanizmów, które sprawiają, że chory nie ma świadomości własnego problemu i ulega złudzeniu kontroli nad swoim życiem. Głównym winowajcą jest mechanizm iluzji i zaprzeczania, który powoduje, że alkoholik żyje w świecie fantazji i zaprzecza istnieniu choroby. Wydaje mu się, że „pije, bo chce i lubi” – w każdej chwili mógłby przestać, ale nie ma na to ochoty. Wypiera swoje wybryki w stanie upojenia, nie dopuszcza do siebie myśli o tym, że sam odpowiada za własne porażki i kłopoty życiowe, a także pamięta jedynie przyjemne chwile z zakrapianych imprez. Bardzo często zdarza się, że zrozpaczona rodzina robi wszystko, by przekonać bliskiego alkoholika o konieczności podjęcia leczenia, ale on jest nieugięty – w jego opinii wszyscy się na niego uwzięli, a jego zachowanie w żaden sposób nie odbiega od normy.

Ośrodek Wsparcie, Terapia leczenia uzależnień

Jeśli osoba uzależniona dostrzeże swój problem i postanowi udać się na terapię, możemy mówić o ogromnym sukcesie i kroku milowym w kierunku względnie normalnego życia. Warto mieć na uwadze, że alkoholizm jest chorobą chroniczną, co oznacza, że nie da się całkowicie jej wyleczyć. Celem terapii nie jest więc osiągnięcie pełnego zdrowia i funkcjonowania identycznego jak przed chorobą. Alkoholik już nigdy nie będzie w stanie pić w sposób kontrolowany. Aby mieć szanse na dobre funkcjonowanie, musi zachowywać całkowitą abstynencję i mieć świadomość własnych ograniczeń. „Pijane” myślenie jeszcze niejednokrotnie dojdzie do głosu – kluczem jest właściwa reakcja na niepożądane odczucia i niezachwiana motywacja do unikania nawrotów.

Właściwy początek leczenia uzależnień nazywamy terapią podstawową. Najczęściej ma ona miejsce w zamkniętym ośrodku terapeutycznym, w którym chory ma stały dostęp do personelu medycznego. Cechami tego etapu są duża intensywność zajęć terapeutycznych, częste spotkania grupowe, a także dość schematyczny przebieg sesji, zgodny z programem określonej placówki. Terapia podstawowa obejmuje od pięciu do ośmiu tygodni zajęć odbywających się w grupie liczącej kilka lub kilkanaście osób. Ich przebieg obejmuje omawianie zadanych wcześniej prac pisemnych, mini wykłady, oglądanie oraz analizę filmów edukacyjnych. Psychoedukacja ma na celu wpływanie na myślenie chorego przy pomocy nowych wiadomości. Początkowa faza leczenia ma dwa główne cele. Pierwszym z nich jest analiza destrukcji alkoholowej, czyli uświadomienie chorym skutków ich nałogowego picia w różnych sferach życia, a w efekcie zmiana nastawienia do ich dotychczasowych, zaburzonych zachowań oraz odblokowanie wypieranych i „zapijanych” dotychczas uczuć. Drugim celem jest nauka umiejętności potrzebnych do trzeźwego życia. Zajęcia terapeutyczne koncentrują się na wyposażeniu pacjentów w wiedzę i schematy działania, które ułatwią im zachowywanie abstynencji od alkoholu, a także powrót do względnie normalnego funkcjonowania społecznego. Do najczęściej podejmowanych tematów należą: radzenie sobie z głodem alkoholu, zapobieganie nawrotom choroby, radzenie sobie z emocjami, budowanie i korzystanie z sieci wsparcia, organizacja czasu i asertywność (ze szczególnym uwzględnieniem asertywnego odmawiania alkoholu).

Ośrodek Wsparcie, Terapia leczenia uzależnień

Kiedy skończy się pierwszy etap terapii, pacjent jest wyposażony w solidną dawkę wiedzy i umiejętności niezbędnych do zapobiegania nawrotom, a jednocześnie znajduje się dopiero na początku „trzeźwienia”. Dotychczas jego życie koncentrowało się na codzienności w ośrodku terapeutycznym. Ogromne wyzwanie stanowi dla niego powrót do pracy, rodziny, miejsc oraz osób, które kojarzą mu się z piciem. Jego decyzja o pozostawaniu w trzeźwości na razie ma charakter poznawczy i emocjonalny, ale nie została sprawdzona w działaniu. Z tego powodu bardzo ważny jest drugi etap leczenia, nazywany terapią pogłębioną. Polega ona na indywidualnych spotkaniach z terapeutą oraz grupą wsparcia. W tym momencie celem pacjenta jest wprowadzenie omawianych wcześniej zmian w życie, a także stopniowe usamodzielnienie się w walce z nałogiem. Podczas terapii podstawowej sesje zazwyczaj są schematyczne i obejmują najbardziej typowe tematy, natomiast terapia pogłębiona ma indywidualny charakter. Pacjent ma szanse poruszyć kwestie, które są dla niego szczególnie ważne, uzyskać fachowe porady w zakresie pojawiających się na bieżąco problemów. Często zachodzi potrzeba powracania do już omawianych tematów w kontekście realnych sytuacji doświadczanych przez pacjenta. Ważnym elementem jest również rozwijanie zainteresowań alternatywnych do picia.